Historia Parafii

Zanim powstała parafia Św. Edwarda w Pruszkowie powstał ośrodek duszpasterski na terenie szpitala psychiatrycznego w Tworkach, z istniejącym do dziś Kościołem Przemienienia Pańskiego zbudowanym w latach 1904 – 1906 jako cerkiew prawosławna, w modnym wówczas w Rosji stylu ormiańskim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, splądrowana przez Rosjan podczas ewakuacji szpitala w 1915 r. świątynia stała opustoszała, dopiero w 1927 r. postanowiono ją odremontować i w 1928 r. została przejęta na kaplicę przyszpitalną, którą poświęcił 30 kwietnia 1930 r. ks. Kanonik Jakub Dąbrowski.

W 1933 r. z Kresów wschodnich do parafii Św. Kazimierza w Pruszkowie przybył ks. Franciszek Bujalski.

Po krótkim wikariacie w pruszkowskiej parafii, ks. Franciszek w 1934 r. obiął stanowisko kapelana szpitala. 14 września 1951 r. Abp. Stefan Wyszyński powołał z dniem 1 października tegoż roku Filię parafii Żbików przy kościele w Tworkach dekanatu Pruszkowskiego, powstałą po gorliwych staraniach ks. Franciszka i ówczesnego Dziekana pruszkowskiego ks. Prałata Edwarda Tyszki. Filia otrzymała prawa do udzielania Sakramentu chrztu św., błogosławienia związków małżeńskich, grzebania zmarłych na cmentarzu parafialnym w Żbikowie, oraz sporządzania odpowiednich aktów metrykalnych kościelnych stosownie do kanonu 470 KPK.

Nowo powstała placówka na powstanie której nie wyraziły zgody niechętne Kościołowi władze państwowe, obejmowała tereny parafii Żbików położone na południe od toru kolejowego Warszawa-Skierniewice. Nabyła wszystkie prawa i obowiązki z jakich korzystały parafie Archidiecezji Warszawskiej, oraz podlegała obowiązkom jakie na tych parafiach ciążtyły, otrzymując tytuł św. Edwarda Wyznawcy, co było wyrazem wdzięczności ks. Franciszka wobec ks. Edwarda Tyszki, który w znaczący sposób przyczynił się do powstania placówki. Filia korzystała w niedzielę i święta z istniejącej na terenie szpitala kaplicy przyszpitalnej, dawnej cerkwi. Po nominacji na Rektora ks. Franciszek próbował uczynić świątynię bardziej otwartą, niestety spotkało się to z nieprzychylnością władz szpitala. W latach 1951 – 1952 z polecenia dyrekcji szpitala kościół został zamknięty, a ks. Bujalski usunięty z terenu szpitala. Kapelan zamieszkał prywatnie przy ulicy Narutowicza 13 gdzie dla potrzeb wiernych odprawiane były codzienne Msze św., zaczął jednocześnie starania o kupno placu z myślą rozpoczęcia budowy nowego kościoła. W 1957 r. ks. Rektor kupił od spadkobierców dr. Daniela Goldberga działkę z budynkiem mieszkalnym i ruiną po pożarze (dawnym szpitalem doktora) przy ul. Partyzantów 15. Niestety władze państwowe w 1962 r. działkę bezprawnie przejęły, urządzając w istniejącym tam budynku mieszkania kwaterunkowe, później przedszkole. (Ks. Franciszek zmarł 10 października 1962 r. w Pruszkowie. Spoczywa na Cmentarzu Pruszkowskim.)

W 1962 r. przybył do Filii ks. Paweł Heintsch.

Kolejny kapłan na początku swej posługi miał wielkie trudności z zamieszkaniem w formalnie należącym do Archidiecezji Warszawskiej (w/g władz państwowych do miasta), domu przy ulicy Partyzantów wtedy 15 teraz 22. Mieszkanie, które w owym czasie udało Mu się zająć, wymagało gruntownego remontu. Nie było instalacji elektrycznej, do wymiany instalacja wodociągowa, poobdzierane ściany. Ks. Paweł zaczął wnosić podania do urzędów o przydział do mieszkania jednocześnie odnawiając zajmowany lokal. Wszystkie jego wnioski spotykały się z odmową. Z zakończeniem remontu pomieszczeń zbiegła się nominacja na Rektora Filii Parafii Żbikowskiej. W tym samym czasie niechętna kościołowi dyrekcja szpitala kolejny raz zabroniła korzystania z kaplicy szpitalnej, co w konsekwencji spwodowało wystąpienie ks. Pawła do władz kościelnych o uzyskanie zezwolenia na sprawowanie czynności kapłańskich w wyremontowanym lokalu. W domowej kaplicy codziennie odprawiano Mszę Św. i udzielano sakramentów. Niestety władze Urzędu Miejskiego w Pruszkowie dowiedziawszy się o sprawowanych sakramentach, zabroniły wykonywania czynności sakralnych w zajmowanym lokalu, doprowadzając do eksmisji. Usunięcie ks. Pawła z zajmowanego mieszkania naodbyło się w asyście kordonu Milicji, podczas jego nieobecności w trakcie posługi kapłana podczas pogrzebu.  Po tych zdarzeniach ks. Rektor nie wrócił już na ulicę Partyzantów, lecz do otrzymanego od władz miejskich lokalu zastępczego na ul. Kraszewskiego 43. (Śp. ks. Paweł ostatnie dni swojej kapłańskiej posługi spędził w Domu Kapłanów Seniorów w Otwocku gdzie zmarł 11 stycznia 2008 r. Pochowany został w Ostrołęce nad Pilicą.)

W 1964 r. do pruszkowskiego lokalu na ul. Kraszewskiego przybywa kolejny Rektor Filli ks. Roman Indrzejczyk.

Nowo przybyły kapłan już na wstępie napotkał trudności mające swe podłoże w antykościelnej postawie ówczesnych władz, nie uznających oddzielnej Filii w Tworkach i nie akceptujących jej nowego Rektora. Dopiero w roku 1971 kaplica szpitalna została udostępniona dla wiernych z przyzwoleniem na jedno nabożeństwo w niedzielę i święta oraz pogrzeby, bez chrztów i ślubów. Mimo nałożonych ograniczeń i mając świadomość ryzyka, w niedzielę ks. Roman odprawiał niejednokrotnie aż sześć nabożeństw, a z czasem powszechnie celebrowane były inne uroczystości. Ks. Rektor będący w latach 1961–1976 krajowym duszpasterzem służby zdrowia, był wyjątkowym kapłanem i ogromnym autorytetem dla parafian. Jego zaangażowanie w działalność duszpasterską było nagrodzone wypełniającą się po brzegi świątynią. W  okresie letnim z racji licznego udziału wiernych Msze św. celebrowane były na polowym ołtarzu przy kościele.

Za Jego czasów Tworki ożyły, w kościele działał chór, nie brakowało wydarzeń artystyczno – kulturalnych, młodzi ludzie licznie i z ogromnym zapałem uczestniczyli w katechezach, przygotowywali koncerty, wieczory poetyckie, a nawet wystawiali sztuki teatralne. Dobra współpraca pomiędzy księdzem i parafianami z czasem zaczęła owocować licznymi imprezami artystyczno – kulturalnymi, w których czynnie uczestniczyła zgromadzona wokół księdza młodzież. Osobiste zaangażowanie księdza w problemy młodzieży, a zwłaszcza organizowane przez niego wspólne wyjazdy w góry sprawiły, że nazywany był przez nią po prostu wujkiem Romanem.

Na początku lat osiemdziesiątych wokół tworkowskiej Filii zaczęło gromadzić się środowisko pruszkowskiej „Solidarności”. W latach komunistycznej represji od 1981 r. ks. Roman współpracował z działaczami „Solidarności” m.in. kolportując pisma podziemne takie jak: „TM”, „Wola”, „TW”,„PWA” oraz książki wielu wydawnictw podziemnych i emigracyjnych. Współpracował również przy wydawaniu i kolportażu pisma „Sektor”. Pomagał w kontaktowaniu się z działaczami opozycji, którzy zostali internowani na terenie szpitala, w kościele regularnie odprawiał „Msze za Ojczyznę”. Jego działalność była surowo kontrolowana przez władze bezpieczeństwa, niejednokrotnie był przesłuchiwany i napominany. Od grudnia 1982 r. prowadził spotkania kolędowe i wieczory poetyckie, był także inicjatorem nabożeństw 13-ego każdego miesiąca, którym towarzyszył program artystyczny w wykonaniu aktorów scen podwarszawskich, lub wykłady. Był kapłanem bardzo lubianym i cenionym spowiednikiem, mającym ogromne zasługi w integracji środowiska parafialnego. (Śp. ks. Roman w latach późniejszych Kapelan prezydenta RP zginął wraz z prezydentem i członkami rządu w katastrofie samolotu, który rozbił się na lotnisku pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 r. Pochowany jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.)

W 1982 r. Warszawskiej Kurii Metropolitalnej udało się uzyskać zgodę Stołecznego Miasta Warszawy na budowę kościoła w Pruszkowie. Rok później zostaje skierowany przez władze kościelne do Filii Św. Edwarda ks. Tadeusz Woch.

Kapłan poczyniwszy starania o odzyskanie zagrabionej działki na ul. Partyzantów 22, w niedługim czasie zostaje Administratorem Parafii, rozpoczynając budowę kaplicy.

Po ukończeniu prac 14 kwietnia 1984 r. nową tymczasową świątynię poświęcił Bp. Jerzy Modzelewski.

1 czerwca 1984 r. kard. Józef Glemp erygował parafię św. Edwarda Wyznawcy w Pruszkowie, nominując na urząd Proboszcza ks. Tadeusza Wocha który swoją posługę zaczął od powołania Rady parafialnej, oraz zainicjowania wspólnot: Koła żywego różańca, Koła przyjaciół KUL, a także formacji Lektorów i Ministrantów. W nowo powstałej Parafii 29 września 1985 r. odbyła się uroczystość przekazania przez harcerski Krąg Seniorów im. A. Kamińskiego w Pruszkowie, płaskorzeźby Matki Boskiej Wysiedlonej, cennego daru przedstawiającego wizerunek Madonny Polski Walczącej, przy którym w kolejych latach pruszkowscy seniorzy harcerscy organizują różne uroczystości.

W 1986 r. parafianie z ks. Wochem przystępują do wznoszenia budynku kościoła według projektu architekta Janusza Trzebuchowskiego.

W tym samym roku, ks. Tadeusz zostaje Duszpasterzem Ludzi Pracy w Pruszkowie i od 18 stycznia 1987 r. organizuje w parafii co miesięczne Msze św. w intencji Ojczyzny. 8 czerwca 1987 r. w Bazylice Archikatedralnej św. Jana Chrzciciela papież Św. Jan Paweł II poświecił kamień węgielny świątyni, który został uroczyście wmurowany przez Prymasa Polski kard. Józefa Glempa 22 czerwca 1989 r..

W 1999 r. Kościół został wyposażony w dwa boczne ołtarze, po lewej Matki Bożej Miłosierdzia z obrazem Jej Ostrobramskiego oblicza, oraz po prawej Św. Edwarda, z namalowanym przez Prof. Stanisława Słoninę obrazem przedstawiającym patrona parafii. 24 grudnia tego roku ks. Prymas poświęcił nowo wybudowany kościół i odprawił w nim uroczystą Pasterkę, konsekrując świątynie 3 Czerwca 2000 r..W 2001 r. Ukończony zostaje ołtarz główny oraz dwa obrazy autorstwa Prof. Słoniny przedsawiające Jezusa Miłosiernego i Św. O. Pio, które zawisły po obu stronach ołtarza. W 2002 r. zakupiono organy piszczałkowe, a rok później dzwony którym nadano imiona: „św. Edward”, „Jan Paweł II – Papież Polak”, „św. Tadeusz”.

We wrześniu 2003 r. wprowadzono cykliczne katechezy dla dorosłych, które z czasem przekształciły się w nową formację Grupy Czwartkowej. Ks. Tadeusz był bardzo dobrym gospodarzem zżytym ze swoimi paafianami, który miał u nich duże wsparcie, co pozwoliło Mu, w tak krótkim czasie i tak ciężkich czasach wybudować najpierw kaplicę, a następnie kościół i plebanię.

Fenomenem Parafii Św. Edwarda jest fakt iż budowniczy świątyni, w niełatwych latach osiemdziesiątych przystępując do budowy świątyni w niezbyt zamożnej parafii, postanowił zwrócić się listownie do mieszkających w Polsce Edwardów, aby wsparli finansowo budowę kościoła o tak bardzo oryginalnym i niespotykanym w naszym kraju tytule. Odzew nie był duży, ale i tak zaskoczył wszystkich. Ponad 10% adresatów z całej Polski zdecydowało się na modlitewne i materialne wsparcie budowy,  a ich adresy przechowywane są w parafialnym archiwum. (Budowniczy świątyni zmarł nagle 29 października 2003 r. na terenie kościoła. Uroczystości pogrzebowe celebrował kard. Józef Glemp. Decyzją władzy archidiecezjalnej został pochowany w grobie przy kościele).

Po nagle zmarłym Proboszczu 7 grudnia 2003 r. obowiązki przejął podejmując dzieło wykończenia kościoła i terenu wokół niego, przybyły z Parafii Św. Zygmunta w Warszawie ks. Krzysztof Kosk.

Pierwszym zadaniem którego się podjął było uporządkowanie terenu wokół kościoła. Zniknęły drewniane komórki będące pozostałością budowy świątyni, w ich miejsce pojawił się rozległy trawnik i iglaki, ułożono kostkę wokół kościoła, w miejscu pochówku ks. Tadeusza stanął granitowy pomnik, obok kaplica Matki Bożej.

W kościele usytuowano kamienną chrzcielnicę, wymieniono mikrofony i nagłośnienie, zainstalowano ogrzewanie gazowe. Schody główne i boczne oraz balkon na wieży świątyni wykończono kamieniem. W sali nad Zakrystią zorganizowano salę spotkań wspólnot. W kościelnym krużganku pamiątkową tablicą upamiętniono budowniczego świątyni.

Z myślą o dzieciach i młodzieży w dolnym kościele powstała sala komputerowa z dostępem do internetu, ze starej kaplicy przy kościele utworzono salę sportową. Wybudowano nowy budynek kancelarii parafialnej, w budynku starej kancelarii po remoncie dachu, powstała salka katechetyczna, oraz sala bilardowa. Rozbudowano garaże, na plebani wymieniono wszystkie okna. Na sam koniec posługi wyposażył świątynię w: miejsce przewodniczenia, ławki dla ministrantów i konfesjonały. Dzięki umiejętności dotarcia i zmobilizowania parafian, którzy chętnie oraz hojnie wspierali podjęte inicjatywy, mogły odbyć się m.in. dofinansowania obiadów w szkole podstawowej i wyjazdy wakacyjne dla dzieci w tym dla tych uboższych na koszt sponsorów.

Ks. Krzysztof był bardzo pracowitym gospodarzem i przede wszystkim inicjatorem budowania Kościoła jako wspólnoty wspólnot o głębokiej duchowości, którą się dzielił i do której inspirował. Swoją posługę w szczególny sposób okazywał opiekując się Grupą Neokatechumenalną, oraz głosząc katechezy podczas spotkań Grupy Czwartkowej. Zainicjował powstanie Chóru parafialnego „Deesis”, Scholi dziecięcej „Paciorki” i Scholi młodzieżowej. Zainaugurował działalność pierwszej oficjalnej strony parafialnej, wprowadził cykliczne sprawowane od października do maja Nabożeństwo Fatimskie. Zorganizował na terenie parafii pomoc w nauce dla dzieci i młodzieży, zbiórki paczek żywnościowych dla najuboższych, oraz wspólne spotkania parafian podczas organizowanych festynów parafialnych. W 2007 r. powrócił do Parafii Św. Zygmunta w Warszawie gdzie został powołany na urząd Proboszcza.

1 lipca 2007 r. Probostwo przejął przybyły z parafii Objawienia Pańskiego w podwarszawskim Bliznem, ks. Kanonik Kacprer Kisieliński.

Pełniący posługę proboszcza odnowił fasadę budynku za plebanią i garaży, a sale w nowo odnowionym budynku wynajął dla MOPSu na świetlice socjalną dla dzieci.

Po roku pracy ks. Kacper został mianowany Proboszczem w Parafii Matki Bożej Łaskawej w Złotokłosie.

Kolejnym Proboszczem 1 lipca 2008 r. został przybyły z parafii Matki Bożej Szkaplerznej w Warce ks. Prałat Zenon Tomczak.

Ks. Zenon swoją posługę zaczął od wybudowania nowego klinkierowego ogrodzenia od ul. Partyzantów.

 Następnie rozpoczął prace związane z ekspertyzą i planem działań naprawczych, dotyczących zalanego przez wody gruntowe dolnego kościoła. W 2012 r. w głównym wejściu do kościoła z inicjatywy parafian, przyjaciół Śp. ks. Romana Indrzejczyka, zamontowano pamiątkową tablicę upamiętniającą tragicznie zmarłego byłego Rektora parafii.

Niestety problemy zdrowotne nie pozwoliły Proboszczowi na większe zaangażowanie się w zamierzone cele. Ks. Zenon zmarł 31 października 2013 r. w Warszawskim szpitalu na ul. Banacha nie odzyskując przytomności, po przebytej w czerwcu tego roku operacji. Uroczystej Mszy św. pogrzebowej sprawowanej 6 listopada przewodniczył, w asyście ponad 100 kapłanów, ks. kard. Kazimierz Nycz Arcybiskup Metropolita Warszawski.

Doczesne szczątki ks. Zenona zostały złożone podczas ceremonii poprowadzonej przez ks. Bp. Tadeusza Pikusa, na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

26 sierpnia 2013 r. w związku z ciężkim stanem zdrowia  ks. Zenona do Parafii zostaje posłany decyzją ks. Kardynała Kazimierza Nycza, obejmując urząd Administratora Parafii, ówczesny Wikariusz Parafii Św. Kazimierza w Pruszkowie ks. Robert Kamiński.

Administraror zarządzanie zaczyna od uporządkowania terenu wokół kościoła i grobu ks. Tadeusza na X rocznicę Jego śmierci, oraz odmalowania świątyni.

Z inicjatywy ks. Roberta w październiku zawiązuje się formacja Lektorów seniorów pełniących funkcje lektorskie na niedzielnych i świątecznych Mszach św. . 1 grudnia 2013 r. w miesiąc po śmierci ks. Zenona, Ks. Robert zostaje nominowany Proboszczem. Obejmując powierzony urząd wznawia działalność chóru parafialnego i parafialnej strony internetowej, organizuje prace docieplenia świetlika nad prezbiterium, oraz remontu mieszkania na plebanii. 17 marca 2014 r. inicjuje powstanie Parafialnego Zespołu Caritas, który zajmuje się organizowaniem pomocy dla potrzebujących. W tym samym roku na życzenie ks. Proboszcza pierwszych dwóch panów po odbyciu kursu zostało posłanych do pełnieniaby funkcji Nadzwyczajnego szafarza Eucharystii. W dniach 24 – 25 czerwca 2014 r. w trakcie 24 godzinnej Uroczystość nawiedzenia parafii przez kopię Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej zawierza naszą parafię Matce Bożej.

11 października 2015 r. zostaje poświęcony i umieszczony w kościele, obraz Św. Jana Pawła II autorstwa Prof. Stanisława Słoniny, który zajmuje dotychczasowe miejsce obrazu Jezusa Miłosiernego, po lewej stronie ołtarza. Zdjęty obraz zostaje wzbogacony o ramiona krzyża i zawisa, w bardziej eksponowanym miejscumiejscu, po prawej stronie ołtarza nad wejściem do zakrystii. 13 listopada 2015 r. po Rekolekcjach Ewangelizacyjnych Odnowy (REO) zawiązuje się Wspólnota Odnowy w Duchu Św. W 2015 r. Proboszcz przeprowadza remont organów, instaluje system alarmowy, tak by kościół mógł być otwarty dla parafian przez cały dzień, oraz sprzęt RTV do wyświetlania tekstów pieśni. W marcu 2016 r. organizuje pierwsze spotkania informacyjno-organizacyjne dla osób będących w związkach niesakramentalnych. W tym samym roku, aktywując kult Św. Edwarda, wtorkowe Msze wieczorne wprowadza jako Nowennę za przyczyną św. Edwarda w intencjach zbiorowych. Podczas posługi ks. Roberta odbywa się wiele pielgrzymek i wznowione są cykliczne festyny parafialne. We wrześniu 2016 r. inicjuje nawiedzenie małego obrazu MB Częstochowskiej w domach Parafian, zakończone 25 czerwca 2017 r. uroczystą Mszą św. dziękczynną.

W 2017 roku grono promowanych szafarzy powiększyło się o kolejne cztery osoby. 7 października 2017 r. z inicjatywy Ks. Roberta, oraz O. Marka Nowackiego dyrektora Jasnogórskiej Rodziny Różańcowej (Paulina pochodzącego z naszej parafii),  powstaje wspólnota przynależna do Jasnogórskiej Rodziny Różańcowej.

autor: Marek Starużyk